امروز یکشنبه, 31 تیر 1397 - Sun 07 22 2018

منو

بررسی آثار منسوب به امام جعفر صادق علیه السلام

آثار بسیاری به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده است . سید محسن امین تعداد 24 کتاب و رساله به آن امام منسوب دانسته و می گوید : دلیل موثقی بر تالیف چنین آثاری از آن حضرت وجود ندارد و اکثر آنها را شاگردان امام به نقل از ایشان تالیف نموده‌اند و یا اینکه برخی از شیعیان گفتارهای امام را جمع‌آوری نموده و به آن حضرت نسبت داده اند.(1) در این مقال با برخی از این آثار آشنا می شویم.

 

خواص القرآن الکریم یا منافع القرآن

آغاز : قال الامام ابوعبدالله جعفر الصادق بن محمد بن علی بن زین العابدین بن الحسین الشهید بن علی بن ابی طالب رضی الله عنهم ، من کتب سورة البقرة و علقها علیه زالت عنه الأوجاع کلها ...

پایان : سمرة الفاتحة من قرأها فی کل ساعة تغفر جمیع الذنوب و هی لکل مرض تقرأ علیه یبرأ باذن‌الله تعالی تم کتاب منافع القرآن الکریم، نفع‌الله لصاحبها و کاتبها و قارئها و سامعها و لجمیع المسلمین آمین .

نسخه ای از این کتاب به شماره 7365 در کتابخانه ظاهریه دمشق موجود است و استنساخ آن متعلق به قرن هشتم هجری قمری است و نیز نسخه‌ای دیگر از همان کتاب به شماره 9594 در همان کتابخانه وجود دارد ، ولی ناقص است. این کتاب که در آغاز آن به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده است ، مجموعه‌ای از روایات امام در منافع قرآن‌کریم می‌باشد که پس از نیمه دوم قرن چهارم تالیف شده است. در این کتاب بسیاری از مطالب از کتابی به نام «کشف‌السرالمصون و العلم المکنون فی شرح خواص القرآن الکریم و منافعه» نوشته ابوعبدالله محمد بن احمد بن سعید تمیمی.(2) (زنده به سال 390 ه) اقتباس شده است و نام تمیمی در این کتاب (منافع القرآن الکریم) چندین بار ذکر شده است . علاوه بر دو نسخه مذکور نسخه‌هایی در گوته به شماره 3/1256 و واتیکان سوم به شماره 4/1014 ولاله‌لی در استانبول وجود دارد.(3) که در نسبت آنها به امام ‌صادق علیه السلام شک و تردیدی روا نداشته‌اند .نسخه‌ای از این رساله به خط شعبان بن فاضل که در سال 1384ه استنساخ شده بدست آمده است این کتاب از جمله آثار سرّی فرقه علویه نصیریه است. و در آن مسأله صراط با عقایدی چون تناسخ ارواح و رسخ و مسخ توجیه شده است و احتمال آنکه این کتاب جدیداً نوشته و به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده باشد بسیار استصحائف الامام الصادق

 آغاز : هذه صحایف الامام ابی عبدالله جعفر الصادق رضی‌الله عنه و کانت مودوعة عند اهل بیته یتوارثونها بینهم الی زمان المأمون الخلیفة ...

 پایان :  الآیات :« و ان الله ال یهدی کید الخائنین » (یوسف ، 14/52) یدل علی الخیانة و القدر . «أن خلق لکم من أنفسکم أزواجاً (الروم ،30/21) یدل علی صلاح أمر النساء . « رب قد آتیتنی من الملک و علمتنی من تأویل الأحادیث» (یوسف ، 12/101) یدل علی أنه یرزق ملکاً و علماً .

نسخه‌ای از این کتاب در ضمن مجموعه‌ای ] 165 ب -177ب [ به شماره 5373 در کتابخانه ظاهریه وجود دارد، این کتاب به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده است، ولی دلیل موثقی بر این ادعا وجود ندارد .  

 

رسالة یعلم منها اختبارات الایام النحسة و الجیدة

 آغاز :   بعد البسمله ، و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم ، اعلم وفقک الله تعالی ان هذه رسالة یعلم منها اختبارات الایام النحسة و الجیده ...  

پایان : عاشر ساعة للزهرة جیدة لکل عمل ، حادی عشر ساعة لعطارد سافر فیها حیث شئت ، ثانی عشر ساعة للقمر ادخل فیها علی الملوک ، و الله اعلم.

این رساله در 12 ورق به شماره 10042 در کتابخانه ظاهریه دمشق موجود است و دلیل موثقی نیز بر نسبت این رساله به امام صادق علیه السلام وجود ندارد و دانشمندان شیعه آن را منسوب به امام ندانسته اند .

 

رسالة لجعفر بن محمد الصادق فی الکیمیاء

 آغاز : هذه الرسالة لجعفر بن محمد الصادق رضی الله اجمعین قال : ان الاکسیران احدهما فضیة و السبع الصبغ و الثانی الذهبیة و السبع الصبغ ...

پایان : فهذه دیوه [ ؟ ] انما قعدت فیها کما لا لفائدة و الله الموفق للصواب و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه أجمعین و الحمد لله رب العامین ، تمت رسالة جعفر بن محمد الصادق بحمدالله و عونه و حسن توفیقه .

نسخه ای از این کتاب به شماره مجموع 80 { 26ب-29ب} به نسخ 1014 و 1015ه موجود است ، و نیز برو‌کلمان نسخه‌ای دیگر از آن را در کتابخانه نور عثمانیه در ترکیه به شماره 3634 معرفی نموده است ولی سند موثقی بر نسبت این کتاب به امام صادق علیه السلام وجود ندارد و احتمالاً این کتاب نوشته جابر بن حیان می‌باشد که آن را از امام علیه السلام اخذ نموده است .

 

الرسالة المفضیلة و الاتکال علی باری البریة

آغاز : بعد البسمله ، حدیثی أبو‌الحسین محمد بن علی الجلی ، عن والده الحسین بن حمدان الخصیبی قدس الله سره ، قال : حدثنا جعفربن مالک العزاری عن عبدالله بن یونس الموصلی ... عن مفضل بن عمر الجعفی ، قال : قلت لمولای الصادق الوعد منه الرحمة ...

پایان : و من هؤلاء یکون مداد الطالبیین فأحمد الله علی ما خولک من معرفته و منحک من هدایته و الحمدلله حمد الشاکرین و صلواته علی النبی و آله الطیبین الطاهرین .

قدیمی‌ترین نسخه‌ای که از این کتاب به دست آمده است ، متعلق به سال 1383 به نسخ بدیع آل غانم در پنج ورق می باشد . این کتاب را علویان سوریه به امام صادق علیه السلام نسبت داده اند و از آنجا که حاوی اعتقادات ویژه آنان می‌باشد و افکار باطنی‌گری نصیریان در آن به روشنی دیده می‌شود ، نسبت آن رساله به امام‌صادق علیه السلام صحیح نیست.(4)

 

الصراط

 آغاز:  رو اه الشیخ أبوالحسین محمدبن علی الهذری عن الشیخ الثقه أبی الحسین محمد بن علی الجلی عن سیدنا ابی عبدالله الحسین بن حمدان الخصیبی ...عن المفضل بن عمر علیه اسلام انه قال : سألت مولای جعفر الصادق الوعد منه السلام و قد حضر عنده جماعة من اهل التوحید و الاقرار یسألونه عن معرفة الصراط و شرح باطنه و بیان نعته ....

پایان : یا مفضل ، فاعرف نعمة ربک علی هذه الشروح فقد آجبتک عن کل سؤال اردت أن تسأل عنه و هو صراط ربک فتمسک به ....فکن لمولاک من الشاکرین و علی نعمه من الحامدین و علی معرفته من الثابتین و صلی الله علی حجابه الأعظم و سلم تسلیماً کریماً .

نسخه‌ای از این رساله به خط شعبان بن فاضل که در سال 1384ه استنساخ شده بدست آمده است این کتاب از جمله آثار سرّی فرقه علویه نصیریه است.(5) و در آن مسأله صراط با عقایدی چون تناسخ ارواح و رسخ و مسخ توجیه شده است و احتمال آنکه این کتاب جدیداً نوشته و به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده باشد بسیار است .

 

پی نوشت:

1) اعیان الشیعه، ج 1، ص668-669.

 2) الزرکلی، الاعلام،ج5،ص313؛ حاجی خلیفة ، كشف الظنون ، ص1574؛ كحالة ، معجم المؤلفین ، ج8، صص263-264،؛ البغدادی، هدیةالعارفین ، ج2، ص9؛ صفدی، الوافی بالوفیات،ج2، ص82.

3) الذریعه ، ج5، ص312.

4) فهرس مصادر الفرق الاسلامیة، ج1، ص103.

5)  همان، ص115 ؛ تاریخ التراث العربی، ج1، ص279؛ تاریخ الادب العربی ، ج3، صص 358-359.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد
  1. منتظران ظهور
  2. اندیشه
  3. حوزه علمیه
  4. جهاد و حماسه
  5. فضای مجازی
  6. اجتماعی
داستان خواندنی از فرزندی که با دعای امام زمانش متولد شد

از جمله فقهاء نامدار و محدثان بزرگ و ا...

منظور از مهدویت چیست؟

اعتقاد به مهدی موعود مسئله ای است که...

شیخ مفید از زبان امام زمان (عج)

  توقیعات حضرت بقیة الله (روحی له الف...

دوازده نشانه عالى برای انتظار

    بعضى از علماى بزرگ براى درجه عال...

عيد قربان در آيات و روايات

مراسم حج بيش از هرچيز ناظر بر ايجاد و ...

بهترین زن در نگاه و گفتار رسول خدا صلى الله علیه و آله

درباره بهترین ها باید بهترین افراد نظر...

راه های رسیدن به آرزوها

حقیقت این است که شما جز با تلاش و کوشش...

اعمال مستحبی ماه رجب

نخستین شب از ماه رجب در حالی آغاز می‌ش...

از شیطان پرستی چه می دانید ؟

اعوذبالله من نفسی بسم الله حسبی ا...

» شیطان پرستی چیست ؟ سال‌های پس از رن...

  » اصول شیطان پرستیاصول شیطان پرستیدر ...

 نمادهای شیطان پرستی

نمادهای شیطان پرستی در بررسی نمادها...

عيد قربان در آيات و روايات

مراسم حج بيش از هرچيز ناظر بر ايجاد و ...

بهترین زن در نگاه و گفتار رسول خدا صلى الله علیه و آله

درباره بهترین ها باید بهترین افراد نظر...

راه های رسیدن به آرزوها

حقیقت این است که شما جز با تلاش و کوشش...

اعمال مستحبی ماه رجب

نخستین شب از ماه رجب در حالی آغاز می‌ش...

داستان خواندنی از فرزندی که با دعای امام زمانش متولد شد

از جمله فقهاء نامدار و محدثان بزرگ و ا...

منظور از مهدویت چیست؟

اعتقاد به مهدی موعود مسئله ای است که...

شیخ مفید از زبان امام زمان (عج)

  توقیعات حضرت بقیة الله (روحی له الف...

دوازده نشانه عالى برای انتظار

    بعضى از علماى بزرگ براى درجه عال...

عيد قربان در آيات و روايات

مراسم حج بيش از هرچيز ناظر بر ايجاد و ...

بهترین زن در نگاه و گفتار رسول خدا صلى الله علیه و آله

درباره بهترین ها باید بهترین افراد نظر...

راه های رسیدن به آرزوها

حقیقت این است که شما جز با تلاش و کوشش...

اعمال مستحبی ماه رجب

نخستین شب از ماه رجب در حالی آغاز می‌ش...



با عضویت در کانال تلگرام سایت جهانی کربلا از آخرین مطالب باخبر شوید .عضویت در کانال تلگرام